సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణోమద్వ్యపాశ్రయః !
మత్ర్పసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ !! 56
సర్వకర్మాణి - అపి - సదా - కుర్వాణః - మద్వ్యపాశ్రయః
మత్ర్పసాదాత్ - అవాప్నోతి - శాశ్వతం - పదం - అవ్యయం
సర్వకర్మాణి - సర్వకర్మలను, సదా - ఎల్లప్పుడును, కుర్వాణః అపి - చేయుచున్న వాడైనను, మద్వ్యపాశ్రయః - నన్నే శరణు పొందినవాడు, మత్ర్పసాదాత్ - నా అనుగ్రహము వలన, అవ్యయం - నాశరహితమైన, శాశ్వతం - శాశ్వతమైన, పదం - పదమును, అవాప్నోతి - పొందుచున్నాడు.
సమస్తకర్మలయందును కర్తృత్వభావమును వదలి, ఆయాకర్మల ఫలరూపమైన సమస్తభోగములను త్యజించి, నన్నే ఆశ్రయించిన కర్మయోగి కర్మలను అన్నింటిని సర్వదాచేయుచును నాకృప సనాతనమైన శాశ్వతమైన మోక్షమును పొందుచున్నాడు
చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సన్న్యస్య మత్పరః !
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ !! 57
చేతసా - సర్వకర్మాణి - మయి - సంన్యస్య - మత్పరః
బుద్ధియోగం - ఉపాశ్రిత్య - మచ్చిత్తః - సతతం - భవ
చేతసా - మనస్సుచేత, సర్వకర్మాణి - సర్వకర్మలను, మయి - నాయందు, సంన్యస్య - ఉంచి, మత్పరః - మత్పరాయణుడై, బుద్ధియోగం - బుద్ధియోగమును, ఉపశ్రిత్య - అవలభించి, సతతం - ఎల్లప్పుడును, మచ్చిత్తః - నాయందు చిత్తము గలవాడవు, భవ - కమ్ము.
సర్వకర్మలను మనసా, వాచా, కర్మణా నాకే అర్పించి, సమబుద్ధి రూపయోగమును అవలభించి, మత్పరాయణుడవై సంతతము చిత్తమును నా యందే గలవాడవు కమ్ము.
మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్ తరిష్యసి !
అథ చేత త్వమహంకారాత్ న శ్రోష్యసి వినక్ష్యసి !! 58
మచ్చిత్తః - సర్వదుర్గాణి - మత్ప్రసాదాత్ - తరిష్యసి
అథ - చేత్ - త్వం - అహంకారాత్ - న - శ్రోష్యసి - వినక్ష్యసి
మచ్చిత్తః - నాయందు చిత్తముగలవాడవై, మత్ర్పసాదాత్ - నా అనుగ్రహమువలన, సర్వదుర్గాణి - సర్వసంకటములను, తరిష్యసి - దాటగలవు, అథ - ఒకవేళ, త్వం - నీవు, ఆహంకారాత్ - అహంకారమువలన, న శ్రోష్యసి చేత్ - వినజాలనిచో, వినక్ష్యసి - నశించిపోయేదవు.
పైన తెలుపుబడిన విధముగా నాయందు చిత్తమును నిల్పినచో, నా కృపవలన సమస్త కష్టముల నుండియు సునాయాసముగా బయట పడగలవు. ఒకవేళ అహంకార కారణమున నా వచనములను పెడచెవిన బెట్టినచో చెడిపోవుదువు.
యదహంకారమాశ్రిత్య న యోత్స్యి ఇతి మన్యసే !
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి !! 59
యత్ - అహంకారం - ఆశ్రిత్య - న - యోత్స్యే - ఇతి - మన్యసే
మిథ్యా - ఏషః - వ్యవసాయః - తే - ప్రకృతిః - త్వాం - నియోక్ష్యతి
యత్ అహంకారం - ఏ అహంకారమును, ఆశ్రిత్య - ఆశ్రయించి, న యోత్స్యే ఇతి - యుద్ధము చేయనని, మన్యసే - తలచుచున్నావో, తే - నీయొక్క, ఏషః - ఈ, వ్యవసాయః - ప్రయత్నము, మిథ్యా - వ్యర్థము, త్వాం - నిన్ను, ప్రకృతిః - స్వభావము, నియోక్ష్యతి - నియోగింపగలదు.
అహంకారంతో నేను ఈ యుద్ధమును చేయను అని నీవు నిశ్చయించు కొనుట వృథా, నీ స్వభావమే ...
స్వభావజేన కౌంతేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా !
కర్తుం నెచ్ఛసి యన్మోహాత్ కరిష్యస్యవశోపి తత్ !! 60
స్వభావజేన - కౌంతేయ - నిబద్ధః - స్వేన - కర్మణా
కర్తుం - న - ఇచ్ఛసి - యత్ - మోహాత్ - కరిష్యసి - అవశః - అపి - తత్
కౌంతేయ - అర్జునా, యత్ - దేనిని, కర్తుం - చేయుటకు, మోహాత్ - మోహము వలన, న ఇచ్ఛసి - ఇచ్చగింపవో, తత్ - దానిని, స్వభావజేన - స్వభావసిద్ధమైన, స్వేన - నీదైన, కర్మణా - కర్మచేత, నిబద్ధః - బంధింపబడినవాడవై, అవశః అపి - పరవశుడవై కూడా, కరిష్యసి - చేయుదవు.
ఓ కౌంతేయా ! మోహము వలన నీవు చేయుటకు ఇష్టపడని కర్మను గూడ నీ పురాకృత స్వాభావిక కర్మలచే బంధింపబడి, తత్ప్రభావమున నీవు పరవశుడవై చేస్తావు.
ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేర్జున తిష్ఠతి !
భ్రామయన్ సర్వభూతాని యంత్రారూఢాని మాయయా !! 61
ఈశ్వరః - సర్వభూతానాం - హృద్దేశే - అర్జున - తిష్ఠతి
భ్రామయన్ - సర్వభూతాని - యంత్రరూఢాని - మాయయా
అర్జున - అర్జునా, ఈశ్వరః - ఈశ్వరుడు, యంత్రారూఢాని - యంత్రము నధిష్టించిన వారివలె, సర్వభూతాని - సమస్త ప్రాణులను, మాయయా - మాయాశక్తిచేత, భ్రామయన్ - త్రిప్పుచు, సర్వభూతానాం - సమస్తప్రాణుల యొక్క, హృద్దేశే - హృదయ ప్రదేశమునందు, తిష్ఠతి - ఉన్నాడు.
అర్జునా ! శరీరరూపయంత్రములను అధిరోహించిన సర్వప్రాణుల హృదయములయందు అంతర్యామిగానున్న పరమేశ్వరుడు తన మాయచేత వారి వారి కర్మలను అనుసరించి, వారి హృదయములలో వెలుగుచున్నాడు.
తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత !
తత్ర్పసాదాత్ పరాం శాంతిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ !! 62
తం - ఏవ - శరణం - గచ్ఛ - సర్వభావేన - భారత
తత్ర్పసాదాత్ - పరాం - శాంతిం - స్థానం - ప్రాప్స్యసి - శాశ్వతం
భారత - అర్జునా, సర్వభావేన - సర్వభావములచేత, తం ఏవ - అట్టి పరమేశ్వరునే, శరణం - శరణు, గచ్ఛ - పొందుము, తత్ర్పసాదాత్ - అతని అనుగ్రహము వలన, పరాం - ఉత్తమమైన, శాంతిః - శాంతిని, శాశ్వతం - శాశ్వతమైన, స్థానం - మోక్షమును, ప్రాప్స్యసి - పొందగలవు.
అర్జునా ! అన్ని విధములుగా ఆ పరమేశ్వరునే శరణుకోరుము. అతని కృపచేతనే పరమశాంతిని, శాశ్వతమైన మోక్షమును పొందగలవు.
ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా !
విమృశ్యైదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు !! 63
ఇతి - తే - జ్ఞానం - ఆఖ్యాతం - గుహ్యాత్ - గుహ్యాతరం - మయా
విమృశ్య - ఏతత్ - అశేషేణ - యథా - ఇచ్ఛసి - కురు
ఇతి - ఇట్లు, గుహ్యాత్ - గుహ్యమైన దానికంటెను, గుహ్యతరం - రహస్యమైన, జ్ఞానం - జ్ఞానము, మయా - నాచేత, తే - నీ కొరకు, ఆఖ్యాతం - చెప్పబడినది, ఏతత్ - దీనిని, అశేషేణ - పూర్తిగ, విమృశ్య - విచారణచేసి, యథా - ఏ విధముగ, ఇచ్ఛసి - అభిలషింతువో, తథా - అలాగున, కురు - చేయుము.
ఈ మాదిరిగా అతి రహస్యమైన జ్ఞానమును నేను నీకు తెలియజేసితిని. ఇప్పుడు నీవు ఈ పరమ గోప్యమైన జ్ఞానమును పూర్తిగా గ్రహించి, నీకు తోచినటుల చేయుము.
సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః !
ఇష్టోసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్ !! 64
సర్వగుహ్యతమం - భూయః - శృణు - మే - పరమం - వచః
ఇష్టః - అసి - మే - దృఢం - ఇతి - తతః - వక్ష్యామి - తే - హితం
భూయః - మరల, సర్వగుహ్యతమం - పరమ రహస్యమైనదియు, పరమం - ఉత్తమమైనదియు నగు, మే - నాయొక్క, వచః - వాక్కును, శృణు - వినుము, మే - నాకు, దృఢం - నిశ్చయముగ, ఇష్టః - ఇష్టుడవు, అసి ఇతి - అయి యున్నావని, తతః - అందువలన, తే - నీ కొరకు, హితం - హితమును, వక్ష్యామి - చెప్పుచున్నాను.
సమస్త గోప్య విషయములయందును పరమ అసహ్యమైన నావచనములను మరొక్కసారి వినుము. నీవు నాకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడవు అగుటవలన నీ మేలు కోరి చెప్పుచున్నాను.
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు !
మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోసి మే !! 65
మన్మనాః - భవ - మద్భక్తః - మద్యాజీ - మాం - నమస్కురు
మాం - ఏవ - ఏష్యసి - సత్యం - తే - ప్రతిజానే - ప్రియః - అసి - మే
మన్మనాః - నాయందుమనస్సు కలవాడవు, మద్భక్తః - నాయందు భక్తి కలవాడవు, మద్యాజీ - నన్ను అర్పించువాడవు, భవ - కమ్ము, మాం - నన్ను, నమస్కురు - నమస్కరింపుము, మాం ఏవ - నన్నే, ఏష్యసి - పొందగలవు, మే - నాకు, ప్రియః - ఇష్టుడవు, అసి - అయియున్నావు, తే - నీకు, సత్యం - సత్యమును, ప్రతిజానే - ప్రతిజ్ఞచేసి చెబుతున్నాను.
ఓ అర్జునా ! నీవు నాయందే మనస్సునుంచుము. నా భక్తుడవు కమ్ము. నన్నే సేవింపుము. నాకు ప్రణమిల్లుము. ఇట్లు చేయుట వలన నన్నే పొందగలవు. అది ప్రతిజ్ఞ చేసి చెప్పుచున్నాను.
సర్వధర్మాన్ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ !
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యోమోక్షయిష్యామి మా శుచః !! 66
సర్వధర్మాణ పరిత్యజ్య - మాం - ఏకం - శరణం - వ్రజ
అహం - త్వా - సర్వపాపేభ్యః - మోక్షయిష్యామి - మా - శుచః
సర్వధర్మాన్ - సమస్తధర్మములను, పరిత్యజ్య - విడిచిపెట్టి, మాం - నన్ను, ఏకం - ఒక్కనినే, శరణం - శరణమును, వ్రజ - పొందుము, అహం - నేను, త్వా - నిన్ను, సర్వపాపేభ్యః - సకలపాపముల నుండి, మోక్షయిష్యామి - విడిపించెదను, మా శుచః - శోకింపకుము.
సర్వధర్మములను అనగా సమస్తకర్తవ్యకర్మలను నాకు సమర్పింపుము. సర్వశక్తిమంతుడను, సర్వధారుడను పరమేశ్వరుడను ఐన నన్నే శరణుజొచ్చుము. అన్ని పాపముల నుండియు నిన్ను నేను విముక్తుని గావించెదను. నీవు శోకింపవలదు.
ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన !
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోభ్యసూయతి !! 67
ఇదం - తే - న - అతపస్కాయ - న - అభక్తాయ - కదాచన
న - చ - అశుశ్రూషనే - వాచ్యం - న - చ - మాం - యః - అభ్యసూయతి
తే - నీకొరకు, ఇదం - ఈ బోధ, కదాచన - ఒకప్పుడును, అతపస్కాయ - తపస్విగానివానికి, న వాచ్యం - ఉపదేశింపదగదు, అభక్తాయః - భక్తుడు గాని వానికి, అశుశ్రూషవే చ - శుశ్రూషచేయనివానికి, న వాచ్యం - చెప్పదగదు, యః - ఎవడు, మాం - నన్ను, అభ్యసూయతి చ - ద్వేషించుచున్నాడో, న వాచ్యం - చెప్పగూడదు.
తపస్సంపన్నుడు కానివానికిని, భక్తిరహితునకును, నన్ను ద్వేషించువానికి నీవు ఈ గీతారూప రహస్యోపదేశమును ఎన్నడునూ చెప్పరాదు.
య ఇదం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిదాస్యతి !
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్య సంశయః !! 68
యః - ఇమం - పరమం - గుహ్యం - మద్భక్తేషు - అభిధాస్యతి
భక్తిం - మయి - పరాం - కృత్వా - మాం - ఏవ - ఏష్యతి - అసంశయః
యః - ఎవడు, పరమం - పరమమైన, గుహ్యం - గుహ్యమైనటువంటి, ఇమం - దీనిని, మద్భక్తేషు - నా భక్తుల యందు, అభిధాస్యతి - చెప్పునో, సః - వాడు, మయి - నాయందు, పరాం - ఉత్తమమైన, భక్తిం - భక్తిని, కృత్వా - చేసి, అసంశయః - సంశయరహితుడై, మాం ఏవ - నన్నే, ఏష్యతి - పొందగలడు.
నా యందు పరమభక్తి కలిగి, ఈ పరమగోప్యమైన గీతోపదేశమును అనగా గీతాశాస్త్రమును నా భక్తుల మదిలో పదిలపరచువాడు నన్నే పొందగలడు. ఇందేమాత్రమూ సందేహము లేదు.
న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః !
భవితా న చ మే తస్మాత్ అన్యః ప్రియతరో భువి !! 69
న - చ - తస్మాత్ - మనుష్యేషు - కశ్చిత్ - మే - ప్రియకృత్తమః
భవితా - న - చ - మే - తస్మాత్ - అన్యః - ప్రియతరః - భువి
మనుష్యేషు - మనుష్యులయందు, తస్మాత్ - వానికంటెను, మే - నాకు, ప్రియకృత్తమః - మిక్కిలి ఇష్టమొనర్చువాడు, కశ్చిత్ - ఒకడును, న చ - లేడు, మే - నాకు, తస్మాత్ - వానికంటె, అన్యః - ఇతరుడు, ప్రియతరః - మిగుల ప్రియమైనవాడు, భువి - భూమి యందు, న చ భవితాః - ఉండబోడు.
మనుష్యులలో అతనిని మించిన భక్తుడెవ్వడును లేడు. అంతేగాక అతనివలె గాని, అతనిని మించిగాని నాకు ప్రియమైన వాడు భూమండలమున మరియొకడు భవిష్యత్తులోను ఉండబోడు.
అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః !
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమ్ ఇష్టః స్వామితి మే మతిః !! 70
అధ్యేష్యతే - చ - యః - ఇమం - ధర్మ్యం - సంవాదం - ఆవయోః
జ్ఞానయజ్ఞేన - తేన - అహం - ఇష్టః - స్యాం - ఇతి - మే - మతిః
ఆవయోః - మనయొక్క, ధర్మ్యం - ధర్మప్రయోజనమైన, ఇమం - ఈ, సంవాదం - సంవాదమును, యః - ఎవడు, అధ్యేష్యతే చ - చదువబోవుచున్నాడో, తేన - వానిచేత, జ్ఞానయజ్ఞేన - జ్ఞానయజ్ఞము చేతను, అహం - నేను, ఇష్టః - పూజితుడను, స్యాం - అగుదును, ఇతి - అని, మే - నాయొక్క, మతిః - నిశ్చయము.
ధర్మయుక్తమైన మనసంవాదరూపమైన ఈ గీతాశాస్త్రమును పఠించువాడు జ్ఞానయజ్ఞము ద్వారా నన్ను పూజించువాడని నా ఉద్దేశ్యము.
శ్రద్ధా వాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః !
సోపి ముక్తః శుభాన్ లోకాన్ ప్రాప్నుయాత్ పుణ్యకర్మణామ్ !! 71
శ్రద్ధావాన్ - అనసూయః - చ - శృణుయాత్ - అపి - యః - నరః
సః - అపి - ముక్తః - శుభాన్ - లోకాన్ - ప్రాప్నుయాత్ - పుణ్యకర్మణాం
యః - ఏ, నరః - నరుడు, శ్రద్ధావాన్ - శ్రద్ధవంతుడును, అనసూయః చ - అసూయ లేనివాడునునై, శృణుయాత్ అపి - ఆలకించునో, సః అపి - వాడును, ముక్తః - ముక్తుడై, పుణ్యకర్మణాం - పుణ్యకర్మల యొక్క, శుభాన్ - శుభకరమైన, లోకాన్ - లోకములను, ప్రాప్నుయాత్ - పొందును.
శ్రద్ధాదరములు గలవాడును, దోషదృష్టి లేనివాడును ఐన మనుష్యుడు గీతాజ్ఞానమును వినుటవలన గూడ పాపవిముక్తుడైన, పుణ్యకర్మలను ఆచరించువారు పొందు ఉత్తమలోకములను పొందుచున్నాడు.
కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా !
కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రణష్టస్తే ధనంజయ !! 72
కచ్చిత్ - ఏతత్ - శ్రుతం - పార్థ - త్వయా - ఏకాగ్రేణ - చేతసా
కచ్చిత్ - అజ్ఞానసమ్మోహః - ప్రనష్టః - తే - ధనంజయ
పార్థ - అర్జునా, ఏతత్ - ఇది, త్వయా - నీచేత, ఏకాగ్రేణ - నిశ్చలమైన, చేతసా - మనస్సుతో, శ్రుతం కచ్చిత్ - శ్రవణము చేయబడినది గదా, ధనంజయ - అర్జునా, తే - నీ యొక్క, అజ్ఞానసమ్మోహః - అజ్ఞానము వలన కలిగిన మోహము, ప్రనష్టః కచ్చిత్ - పోయినదిగదా.
అర్జునా ! ఈ గీతాశాస్త్రమును నీవు ఏకాగ్రచిత్తముతోవింటివా ? ఓ ధనంజయా ! అజ్ఞానజనితమైన నీ మోహము నశించినదా ?
అర్జున ఉవాచ
నష్టోమోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ర్పసాదాన్మయాచ్యుత !
స్థితోస్మి గతసందేహః కరిష్యే వచనం తవ !! 73
నష్టః - మోహః - స్మృతిః - లబ్ధాః - త్వత్ప్రసాదాత్ - మయా - అచ్యుత
స్థితః - అస్మి - గతసందేహః - కరిష్యే - వచనం - తవ
అచ్యుత - కృష్ణా, త్వత్ప్రాసాదాత్ - నీ అనుగ్రహము వలన, మోహః - మోహము, నష్టః - నశించునది, మయా - నాచేత, స్మృతిః - స్మృతి, లబ్ధా - పొందబడినది, గతసందేహః - సందేహములు తొలగి, స్థితః - ఉన్నవాడను, అస్మి - అగుచున్నాను, తవ - నీ యొక్క, వచనం - ఆజ్ఞను, కరిష్యే - ఆచరింతును.
అర్జునుడు పలికెను - ఓ అచ్యుతా ! నీ కృపచే నా మోహము పూర్తిగా తొలగినది. జ్ఞానము పొందితిని. ఇప్పుడు సంశయ రహితుడనైతిని. కనుక నీ ఆజ్ఞను ఆచరించెదను.
సంజయ ఉవాచ
ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః !
సంవాదమిమశ్రౌషమ్ అద్భుతం రోమహర్షణమ్ !! 74
ఇతి - అహం - వాసుదేవస్య - పార్థస్య - చ - మహాత్మనః
సంవాదం - ఇమం - అశ్రౌషం - అద్భుతం - రోమహర్షణం
అహం - నేను, ఇతి - ఇట్లు, వాసుదేవస్య - శ్రీకృష్ణుని యొక్కయు, మహాత్మనః - మహాత్ముడగు, పార్థస్య చ - పార్థుని యొక్కయు, అద్భుతం - అద్భుతమైనదియు, రోమహర్షణం - గగుర్పాటును కలిగించునదియునగు, ఇమం - ఈ, సంవాదం - సంవాదమును, అశ్రౌషం - వింటివి.
సంజయుడు పలికెను - ఈ విధముగా శ్రీవాసుదేవునకును మహాత్ముడైన అర్జునకును మధ్య జరిగిన సంవాదమును వింటివి. అది ఆశ్చర్యకరమైనది. తనువు జలదరిస్తోంది.
వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవాన్ ఏతద్గుహ్యతమ పరమ్ !
యోగం యోగేశ్వరాత్ కృష్ణాత్ సాక్షాత్ కథయతః స్వయమ్ !! 75
వ్యాసప్రసాదాత్ - శ్రుతవాన్ - ఏతత్ - గుహ్యం - అహం - పరం
యోగం - యోగేశ్వరాత్ - కృష్ణాధ్ - సాక్షాత్ - కథయతః - స్వయం
వ్యాసప్రసాదాత్ - వ్యాసభగవానుని అనుగ్రహము వలన, గుహ్యం - గుహ్యమైనదియు, పరం - ఉత్తమమైనదియునగు, ఏతత్ - ఈ, యోగం - యోగమును, స్వయం - స్వయముగ, కథయతః - చెప్పనటువంటి, యోగేశ్వరాత్ - యోగేశ్వరుడైనట్టి, కృష్ణాత్ - శ్రీకృష్ణుని వలన, అహం - నేను, సాక్షాత్ - ప్రత్యక్షముగ, శ్రుతవాన్ - వినివాడనైతిని.
వేదవ్యాసునికృపవలన దివ్యదృష్టిని పొందినవాడనై, పరమరహస్యమైన ఈ యోగమును యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుడు అర్జునునకు చెప్పుచుండగా నేను ప్రత్యక్ష్యముగా వినగలిగాను.
రాజన్ సంస్కృత్య సంవాదమ్ ఇమమద్భుతమ్ !
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః !! 76
రాజన్ - సంస్కృత్య - సంస్కృత్య - సంవాదం - ఇమం - అద్భుతం
కేశవార్జునయోః - పుణ్యం - హృష్యామి - చ - ముహుర్ముహుః
రాజన్ - రాజా, పుణ్యం - పుణ్యకరమైన, ఇమం - ఈ, అద్భుతం - ఆశ్చర్యకరమైన, కేశవార్జునయోః - కృష్ణార్జునులయొక్క, సంవాదం - సంవాదమును, సంస్కృత్య - తలచితలచి, ముహుర్ముహుః - మాటిమాటికిని, హృష్యామి చ - సంతసించుచున్నాము.
ఓ రాజా ! శ్రీ కృష్ణభగవానునకును అర్జునునకును మధ్య జరిగిన రహస్యమైన ఈ సంవాదము అతి పుణ్యప్రదమైనది. అత్యద్భుతమైన ఈ సంవాదమును అనుక్షణము పదేపదే స్మరించుచు నేను పరవశించిపోతున్నాను.
తచ్చ సంస్కృత్య సంస్కృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః !
విస్మయో మే మహాన్ రాజన్ హృష్యామి చ పునఃపునః !! 77
తత్ - చ - సంస్కృత్య - సంస్కృత్య - రూపం - అతి - అద్భుతం - హరేః
విస్మయః - మే - మహాన్ - రాజన్ - హృష్యామి - చ - పునః - పునః
రాజన్ - రాజా, హరేః - శ్రీకృష్ణునియొక్క, అత్యద్భుతం - మిక్కిలి అద్భుతమైన, తత్ - ఆ, రూపం చ - రూపమును, సంస్కృత్య - తలచి తలచి, మే - నాకు, మహాన్ - గొప్ప, విస్మయః - ఆశ్చర్యము కలుగుచున్నది, పునః పునః చ - మరలా మరల, హృష్యామి చ - సంతసించుచున్నాను.
ఓ రాజా ! అత్యంత విలక్షణము, పరమాద్భుతము, అపూర్వము ఐన ఆ శ్రీహరిరూపమును పదేపదే స్మరించుచు, నేను పొందుచున్న సంభ్రమాశ్చర్యములకు హద్దు లేదు. తత్ర్పభావమున మరలమరల సంతోషము కలుగుతోంది.
యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః !
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిః ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ !! 78
యత్ర - యోగేశ్వరః - కృష్ణ - యత్ర - పార్థః - ధనుర్ధరః
తత్ర - శ్రీః - విజయః - భూతి - ధ్రువా - నీతిః - మతిః - మమ
యత్ర - ఎచ్చట, యోగేశ్వరః - యోగేశ్వరుడగు, కృష్ణః - శ్రీకృష్ణుడు, యత్ర - ఎచ్చట, ధనుర్ధరః - ధనుస్సును ధరించిన, పార్థః - అర్జునుడు, తత్ర - అచ్చట, శ్రీః - లక్ష్మియు, విజయః - విజయము, భూతిః - ఐశ్వర్యము, ధ్రువా - స్థిరమగు, నీతిః - నీతియు, ఇతి - అని, మమ - నా యొక్క, మతిః - అభిప్రాయము.
ఎక్కడ యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుడును, గాండీవధనుర్ధారియైన అర్జునుడును ఉండునో అక్కడ సంపదలును, సర్వవిజయములును, సకలైశ్వర్యములును, సుస్థిరమైన నీతియుండును అని నా అభిప్రాయము.
మత్ర్పసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ !! 56
సర్వకర్మాణి - అపి - సదా - కుర్వాణః - మద్వ్యపాశ్రయః
మత్ర్పసాదాత్ - అవాప్నోతి - శాశ్వతం - పదం - అవ్యయం
సర్వకర్మాణి - సర్వకర్మలను, సదా - ఎల్లప్పుడును, కుర్వాణః అపి - చేయుచున్న వాడైనను, మద్వ్యపాశ్రయః - నన్నే శరణు పొందినవాడు, మత్ర్పసాదాత్ - నా అనుగ్రహము వలన, అవ్యయం - నాశరహితమైన, శాశ్వతం - శాశ్వతమైన, పదం - పదమును, అవాప్నోతి - పొందుచున్నాడు.
సమస్తకర్మలయందును కర్తృత్వభావమును వదలి, ఆయాకర్మల ఫలరూపమైన సమస్తభోగములను త్యజించి, నన్నే ఆశ్రయించిన కర్మయోగి కర్మలను అన్నింటిని సర్వదాచేయుచును నాకృప సనాతనమైన శాశ్వతమైన మోక్షమును పొందుచున్నాడు
చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సన్న్యస్య మత్పరః !
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ !! 57
చేతసా - సర్వకర్మాణి - మయి - సంన్యస్య - మత్పరః
బుద్ధియోగం - ఉపాశ్రిత్య - మచ్చిత్తః - సతతం - భవ
చేతసా - మనస్సుచేత, సర్వకర్మాణి - సర్వకర్మలను, మయి - నాయందు, సంన్యస్య - ఉంచి, మత్పరః - మత్పరాయణుడై, బుద్ధియోగం - బుద్ధియోగమును, ఉపశ్రిత్య - అవలభించి, సతతం - ఎల్లప్పుడును, మచ్చిత్తః - నాయందు చిత్తము గలవాడవు, భవ - కమ్ము.
సర్వకర్మలను మనసా, వాచా, కర్మణా నాకే అర్పించి, సమబుద్ధి రూపయోగమును అవలభించి, మత్పరాయణుడవై సంతతము చిత్తమును నా యందే గలవాడవు కమ్ము.
మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్ తరిష్యసి !
అథ చేత త్వమహంకారాత్ న శ్రోష్యసి వినక్ష్యసి !! 58
మచ్చిత్తః - సర్వదుర్గాణి - మత్ప్రసాదాత్ - తరిష్యసి
అథ - చేత్ - త్వం - అహంకారాత్ - న - శ్రోష్యసి - వినక్ష్యసి
మచ్చిత్తః - నాయందు చిత్తముగలవాడవై, మత్ర్పసాదాత్ - నా అనుగ్రహమువలన, సర్వదుర్గాణి - సర్వసంకటములను, తరిష్యసి - దాటగలవు, అథ - ఒకవేళ, త్వం - నీవు, ఆహంకారాత్ - అహంకారమువలన, న శ్రోష్యసి చేత్ - వినజాలనిచో, వినక్ష్యసి - నశించిపోయేదవు.
పైన తెలుపుబడిన విధముగా నాయందు చిత్తమును నిల్పినచో, నా కృపవలన సమస్త కష్టముల నుండియు సునాయాసముగా బయట పడగలవు. ఒకవేళ అహంకార కారణమున నా వచనములను పెడచెవిన బెట్టినచో చెడిపోవుదువు.
యదహంకారమాశ్రిత్య న యోత్స్యి ఇతి మన్యసే !
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి !! 59
యత్ - అహంకారం - ఆశ్రిత్య - న - యోత్స్యే - ఇతి - మన్యసే
మిథ్యా - ఏషః - వ్యవసాయః - తే - ప్రకృతిః - త్వాం - నియోక్ష్యతి
యత్ అహంకారం - ఏ అహంకారమును, ఆశ్రిత్య - ఆశ్రయించి, న యోత్స్యే ఇతి - యుద్ధము చేయనని, మన్యసే - తలచుచున్నావో, తే - నీయొక్క, ఏషః - ఈ, వ్యవసాయః - ప్రయత్నము, మిథ్యా - వ్యర్థము, త్వాం - నిన్ను, ప్రకృతిః - స్వభావము, నియోక్ష్యతి - నియోగింపగలదు.
అహంకారంతో నేను ఈ యుద్ధమును చేయను అని నీవు నిశ్చయించు కొనుట వృథా, నీ స్వభావమే ...
స్వభావజేన కౌంతేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా !
కర్తుం నెచ్ఛసి యన్మోహాత్ కరిష్యస్యవశోపి తత్ !! 60
స్వభావజేన - కౌంతేయ - నిబద్ధః - స్వేన - కర్మణా
కర్తుం - న - ఇచ్ఛసి - యత్ - మోహాత్ - కరిష్యసి - అవశః - అపి - తత్
కౌంతేయ - అర్జునా, యత్ - దేనిని, కర్తుం - చేయుటకు, మోహాత్ - మోహము వలన, న ఇచ్ఛసి - ఇచ్చగింపవో, తత్ - దానిని, స్వభావజేన - స్వభావసిద్ధమైన, స్వేన - నీదైన, కర్మణా - కర్మచేత, నిబద్ధః - బంధింపబడినవాడవై, అవశః అపి - పరవశుడవై కూడా, కరిష్యసి - చేయుదవు.
ఓ కౌంతేయా ! మోహము వలన నీవు చేయుటకు ఇష్టపడని కర్మను గూడ నీ పురాకృత స్వాభావిక కర్మలచే బంధింపబడి, తత్ప్రభావమున నీవు పరవశుడవై చేస్తావు.
ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేర్జున తిష్ఠతి !
భ్రామయన్ సర్వభూతాని యంత్రారూఢాని మాయయా !! 61
ఈశ్వరః - సర్వభూతానాం - హృద్దేశే - అర్జున - తిష్ఠతి
భ్రామయన్ - సర్వభూతాని - యంత్రరూఢాని - మాయయా
అర్జున - అర్జునా, ఈశ్వరః - ఈశ్వరుడు, యంత్రారూఢాని - యంత్రము నధిష్టించిన వారివలె, సర్వభూతాని - సమస్త ప్రాణులను, మాయయా - మాయాశక్తిచేత, భ్రామయన్ - త్రిప్పుచు, సర్వభూతానాం - సమస్తప్రాణుల యొక్క, హృద్దేశే - హృదయ ప్రదేశమునందు, తిష్ఠతి - ఉన్నాడు.
అర్జునా ! శరీరరూపయంత్రములను అధిరోహించిన సర్వప్రాణుల హృదయములయందు అంతర్యామిగానున్న పరమేశ్వరుడు తన మాయచేత వారి వారి కర్మలను అనుసరించి, వారి హృదయములలో వెలుగుచున్నాడు.
తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత !
తత్ర్పసాదాత్ పరాం శాంతిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ !! 62
తం - ఏవ - శరణం - గచ్ఛ - సర్వభావేన - భారత
తత్ర్పసాదాత్ - పరాం - శాంతిం - స్థానం - ప్రాప్స్యసి - శాశ్వతం
భారత - అర్జునా, సర్వభావేన - సర్వభావములచేత, తం ఏవ - అట్టి పరమేశ్వరునే, శరణం - శరణు, గచ్ఛ - పొందుము, తత్ర్పసాదాత్ - అతని అనుగ్రహము వలన, పరాం - ఉత్తమమైన, శాంతిః - శాంతిని, శాశ్వతం - శాశ్వతమైన, స్థానం - మోక్షమును, ప్రాప్స్యసి - పొందగలవు.
అర్జునా ! అన్ని విధములుగా ఆ పరమేశ్వరునే శరణుకోరుము. అతని కృపచేతనే పరమశాంతిని, శాశ్వతమైన మోక్షమును పొందగలవు.
ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా !
విమృశ్యైదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు !! 63
ఇతి - తే - జ్ఞానం - ఆఖ్యాతం - గుహ్యాత్ - గుహ్యాతరం - మయా
విమృశ్య - ఏతత్ - అశేషేణ - యథా - ఇచ్ఛసి - కురు
ఇతి - ఇట్లు, గుహ్యాత్ - గుహ్యమైన దానికంటెను, గుహ్యతరం - రహస్యమైన, జ్ఞానం - జ్ఞానము, మయా - నాచేత, తే - నీ కొరకు, ఆఖ్యాతం - చెప్పబడినది, ఏతత్ - దీనిని, అశేషేణ - పూర్తిగ, విమృశ్య - విచారణచేసి, యథా - ఏ విధముగ, ఇచ్ఛసి - అభిలషింతువో, తథా - అలాగున, కురు - చేయుము.
ఈ మాదిరిగా అతి రహస్యమైన జ్ఞానమును నేను నీకు తెలియజేసితిని. ఇప్పుడు నీవు ఈ పరమ గోప్యమైన జ్ఞానమును పూర్తిగా గ్రహించి, నీకు తోచినటుల చేయుము.
సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః !
ఇష్టోసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్ !! 64
సర్వగుహ్యతమం - భూయః - శృణు - మే - పరమం - వచః
ఇష్టః - అసి - మే - దృఢం - ఇతి - తతః - వక్ష్యామి - తే - హితం
భూయః - మరల, సర్వగుహ్యతమం - పరమ రహస్యమైనదియు, పరమం - ఉత్తమమైనదియు నగు, మే - నాయొక్క, వచః - వాక్కును, శృణు - వినుము, మే - నాకు, దృఢం - నిశ్చయముగ, ఇష్టః - ఇష్టుడవు, అసి ఇతి - అయి యున్నావని, తతః - అందువలన, తే - నీ కొరకు, హితం - హితమును, వక్ష్యామి - చెప్పుచున్నాను.
సమస్త గోప్య విషయములయందును పరమ అసహ్యమైన నావచనములను మరొక్కసారి వినుము. నీవు నాకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడవు అగుటవలన నీ మేలు కోరి చెప్పుచున్నాను.
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు !
మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోసి మే !! 65
మన్మనాః - భవ - మద్భక్తః - మద్యాజీ - మాం - నమస్కురు
మాం - ఏవ - ఏష్యసి - సత్యం - తే - ప్రతిజానే - ప్రియః - అసి - మే
మన్మనాః - నాయందుమనస్సు కలవాడవు, మద్భక్తః - నాయందు భక్తి కలవాడవు, మద్యాజీ - నన్ను అర్పించువాడవు, భవ - కమ్ము, మాం - నన్ను, నమస్కురు - నమస్కరింపుము, మాం ఏవ - నన్నే, ఏష్యసి - పొందగలవు, మే - నాకు, ప్రియః - ఇష్టుడవు, అసి - అయియున్నావు, తే - నీకు, సత్యం - సత్యమును, ప్రతిజానే - ప్రతిజ్ఞచేసి చెబుతున్నాను.
ఓ అర్జునా ! నీవు నాయందే మనస్సునుంచుము. నా భక్తుడవు కమ్ము. నన్నే సేవింపుము. నాకు ప్రణమిల్లుము. ఇట్లు చేయుట వలన నన్నే పొందగలవు. అది ప్రతిజ్ఞ చేసి చెప్పుచున్నాను.
సర్వధర్మాన్ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ !
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యోమోక్షయిష్యామి మా శుచః !! 66
సర్వధర్మాణ పరిత్యజ్య - మాం - ఏకం - శరణం - వ్రజ
అహం - త్వా - సర్వపాపేభ్యః - మోక్షయిష్యామి - మా - శుచః
సర్వధర్మాన్ - సమస్తధర్మములను, పరిత్యజ్య - విడిచిపెట్టి, మాం - నన్ను, ఏకం - ఒక్కనినే, శరణం - శరణమును, వ్రజ - పొందుము, అహం - నేను, త్వా - నిన్ను, సర్వపాపేభ్యః - సకలపాపముల నుండి, మోక్షయిష్యామి - విడిపించెదను, మా శుచః - శోకింపకుము.
సర్వధర్మములను అనగా సమస్తకర్తవ్యకర్మలను నాకు సమర్పింపుము. సర్వశక్తిమంతుడను, సర్వధారుడను పరమేశ్వరుడను ఐన నన్నే శరణుజొచ్చుము. అన్ని పాపముల నుండియు నిన్ను నేను విముక్తుని గావించెదను. నీవు శోకింపవలదు.
ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన !
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోభ్యసూయతి !! 67
ఇదం - తే - న - అతపస్కాయ - న - అభక్తాయ - కదాచన
న - చ - అశుశ్రూషనే - వాచ్యం - న - చ - మాం - యః - అభ్యసూయతి
తే - నీకొరకు, ఇదం - ఈ బోధ, కదాచన - ఒకప్పుడును, అతపస్కాయ - తపస్విగానివానికి, న వాచ్యం - ఉపదేశింపదగదు, అభక్తాయః - భక్తుడు గాని వానికి, అశుశ్రూషవే చ - శుశ్రూషచేయనివానికి, న వాచ్యం - చెప్పదగదు, యః - ఎవడు, మాం - నన్ను, అభ్యసూయతి చ - ద్వేషించుచున్నాడో, న వాచ్యం - చెప్పగూడదు.
తపస్సంపన్నుడు కానివానికిని, భక్తిరహితునకును, నన్ను ద్వేషించువానికి నీవు ఈ గీతారూప రహస్యోపదేశమును ఎన్నడునూ చెప్పరాదు.
య ఇదం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిదాస్యతి !
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్య సంశయః !! 68
యః - ఇమం - పరమం - గుహ్యం - మద్భక్తేషు - అభిధాస్యతి
భక్తిం - మయి - పరాం - కృత్వా - మాం - ఏవ - ఏష్యతి - అసంశయః
యః - ఎవడు, పరమం - పరమమైన, గుహ్యం - గుహ్యమైనటువంటి, ఇమం - దీనిని, మద్భక్తేషు - నా భక్తుల యందు, అభిధాస్యతి - చెప్పునో, సః - వాడు, మయి - నాయందు, పరాం - ఉత్తమమైన, భక్తిం - భక్తిని, కృత్వా - చేసి, అసంశయః - సంశయరహితుడై, మాం ఏవ - నన్నే, ఏష్యతి - పొందగలడు.
నా యందు పరమభక్తి కలిగి, ఈ పరమగోప్యమైన గీతోపదేశమును అనగా గీతాశాస్త్రమును నా భక్తుల మదిలో పదిలపరచువాడు నన్నే పొందగలడు. ఇందేమాత్రమూ సందేహము లేదు.
న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః !
భవితా న చ మే తస్మాత్ అన్యః ప్రియతరో భువి !! 69
న - చ - తస్మాత్ - మనుష్యేషు - కశ్చిత్ - మే - ప్రియకృత్తమః
భవితా - న - చ - మే - తస్మాత్ - అన్యః - ప్రియతరః - భువి
మనుష్యేషు - మనుష్యులయందు, తస్మాత్ - వానికంటెను, మే - నాకు, ప్రియకృత్తమః - మిక్కిలి ఇష్టమొనర్చువాడు, కశ్చిత్ - ఒకడును, న చ - లేడు, మే - నాకు, తస్మాత్ - వానికంటె, అన్యః - ఇతరుడు, ప్రియతరః - మిగుల ప్రియమైనవాడు, భువి - భూమి యందు, న చ భవితాః - ఉండబోడు.
మనుష్యులలో అతనిని మించిన భక్తుడెవ్వడును లేడు. అంతేగాక అతనివలె గాని, అతనిని మించిగాని నాకు ప్రియమైన వాడు భూమండలమున మరియొకడు భవిష్యత్తులోను ఉండబోడు.
అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః !
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమ్ ఇష్టః స్వామితి మే మతిః !! 70
అధ్యేష్యతే - చ - యః - ఇమం - ధర్మ్యం - సంవాదం - ఆవయోః
జ్ఞానయజ్ఞేన - తేన - అహం - ఇష్టః - స్యాం - ఇతి - మే - మతిః
ఆవయోః - మనయొక్క, ధర్మ్యం - ధర్మప్రయోజనమైన, ఇమం - ఈ, సంవాదం - సంవాదమును, యః - ఎవడు, అధ్యేష్యతే చ - చదువబోవుచున్నాడో, తేన - వానిచేత, జ్ఞానయజ్ఞేన - జ్ఞానయజ్ఞము చేతను, అహం - నేను, ఇష్టః - పూజితుడను, స్యాం - అగుదును, ఇతి - అని, మే - నాయొక్క, మతిః - నిశ్చయము.
ధర్మయుక్తమైన మనసంవాదరూపమైన ఈ గీతాశాస్త్రమును పఠించువాడు జ్ఞానయజ్ఞము ద్వారా నన్ను పూజించువాడని నా ఉద్దేశ్యము.
శ్రద్ధా వాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః !
సోపి ముక్తః శుభాన్ లోకాన్ ప్రాప్నుయాత్ పుణ్యకర్మణామ్ !! 71
శ్రద్ధావాన్ - అనసూయః - చ - శృణుయాత్ - అపి - యః - నరః
సః - అపి - ముక్తః - శుభాన్ - లోకాన్ - ప్రాప్నుయాత్ - పుణ్యకర్మణాం
యః - ఏ, నరః - నరుడు, శ్రద్ధావాన్ - శ్రద్ధవంతుడును, అనసూయః చ - అసూయ లేనివాడునునై, శృణుయాత్ అపి - ఆలకించునో, సః అపి - వాడును, ముక్తః - ముక్తుడై, పుణ్యకర్మణాం - పుణ్యకర్మల యొక్క, శుభాన్ - శుభకరమైన, లోకాన్ - లోకములను, ప్రాప్నుయాత్ - పొందును.
శ్రద్ధాదరములు గలవాడును, దోషదృష్టి లేనివాడును ఐన మనుష్యుడు గీతాజ్ఞానమును వినుటవలన గూడ పాపవిముక్తుడైన, పుణ్యకర్మలను ఆచరించువారు పొందు ఉత్తమలోకములను పొందుచున్నాడు.
కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా !
కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రణష్టస్తే ధనంజయ !! 72
కచ్చిత్ - ఏతత్ - శ్రుతం - పార్థ - త్వయా - ఏకాగ్రేణ - చేతసా
కచ్చిత్ - అజ్ఞానసమ్మోహః - ప్రనష్టః - తే - ధనంజయ
పార్థ - అర్జునా, ఏతత్ - ఇది, త్వయా - నీచేత, ఏకాగ్రేణ - నిశ్చలమైన, చేతసా - మనస్సుతో, శ్రుతం కచ్చిత్ - శ్రవణము చేయబడినది గదా, ధనంజయ - అర్జునా, తే - నీ యొక్క, అజ్ఞానసమ్మోహః - అజ్ఞానము వలన కలిగిన మోహము, ప్రనష్టః కచ్చిత్ - పోయినదిగదా.
అర్జునా ! ఈ గీతాశాస్త్రమును నీవు ఏకాగ్రచిత్తముతోవింటివా ? ఓ ధనంజయా ! అజ్ఞానజనితమైన నీ మోహము నశించినదా ?
అర్జున ఉవాచ
నష్టోమోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ర్పసాదాన్మయాచ్యుత !
స్థితోస్మి గతసందేహః కరిష్యే వచనం తవ !! 73
నష్టః - మోహః - స్మృతిః - లబ్ధాః - త్వత్ప్రసాదాత్ - మయా - అచ్యుత
స్థితః - అస్మి - గతసందేహః - కరిష్యే - వచనం - తవ
అచ్యుత - కృష్ణా, త్వత్ప్రాసాదాత్ - నీ అనుగ్రహము వలన, మోహః - మోహము, నష్టః - నశించునది, మయా - నాచేత, స్మృతిః - స్మృతి, లబ్ధా - పొందబడినది, గతసందేహః - సందేహములు తొలగి, స్థితః - ఉన్నవాడను, అస్మి - అగుచున్నాను, తవ - నీ యొక్క, వచనం - ఆజ్ఞను, కరిష్యే - ఆచరింతును.
అర్జునుడు పలికెను - ఓ అచ్యుతా ! నీ కృపచే నా మోహము పూర్తిగా తొలగినది. జ్ఞానము పొందితిని. ఇప్పుడు సంశయ రహితుడనైతిని. కనుక నీ ఆజ్ఞను ఆచరించెదను.
సంజయ ఉవాచ
ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః !
సంవాదమిమశ్రౌషమ్ అద్భుతం రోమహర్షణమ్ !! 74
ఇతి - అహం - వాసుదేవస్య - పార్థస్య - చ - మహాత్మనః
సంవాదం - ఇమం - అశ్రౌషం - అద్భుతం - రోమహర్షణం
అహం - నేను, ఇతి - ఇట్లు, వాసుదేవస్య - శ్రీకృష్ణుని యొక్కయు, మహాత్మనః - మహాత్ముడగు, పార్థస్య చ - పార్థుని యొక్కయు, అద్భుతం - అద్భుతమైనదియు, రోమహర్షణం - గగుర్పాటును కలిగించునదియునగు, ఇమం - ఈ, సంవాదం - సంవాదమును, అశ్రౌషం - వింటివి.
సంజయుడు పలికెను - ఈ విధముగా శ్రీవాసుదేవునకును మహాత్ముడైన అర్జునకును మధ్య జరిగిన సంవాదమును వింటివి. అది ఆశ్చర్యకరమైనది. తనువు జలదరిస్తోంది.
వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవాన్ ఏతద్గుహ్యతమ పరమ్ !
యోగం యోగేశ్వరాత్ కృష్ణాత్ సాక్షాత్ కథయతః స్వయమ్ !! 75
వ్యాసప్రసాదాత్ - శ్రుతవాన్ - ఏతత్ - గుహ్యం - అహం - పరం
యోగం - యోగేశ్వరాత్ - కృష్ణాధ్ - సాక్షాత్ - కథయతః - స్వయం
వ్యాసప్రసాదాత్ - వ్యాసభగవానుని అనుగ్రహము వలన, గుహ్యం - గుహ్యమైనదియు, పరం - ఉత్తమమైనదియునగు, ఏతత్ - ఈ, యోగం - యోగమును, స్వయం - స్వయముగ, కథయతః - చెప్పనటువంటి, యోగేశ్వరాత్ - యోగేశ్వరుడైనట్టి, కృష్ణాత్ - శ్రీకృష్ణుని వలన, అహం - నేను, సాక్షాత్ - ప్రత్యక్షముగ, శ్రుతవాన్ - వినివాడనైతిని.
వేదవ్యాసునికృపవలన దివ్యదృష్టిని పొందినవాడనై, పరమరహస్యమైన ఈ యోగమును యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుడు అర్జునునకు చెప్పుచుండగా నేను ప్రత్యక్ష్యముగా వినగలిగాను.
రాజన్ సంస్కృత్య సంవాదమ్ ఇమమద్భుతమ్ !
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః !! 76
రాజన్ - సంస్కృత్య - సంస్కృత్య - సంవాదం - ఇమం - అద్భుతం
కేశవార్జునయోః - పుణ్యం - హృష్యామి - చ - ముహుర్ముహుః
రాజన్ - రాజా, పుణ్యం - పుణ్యకరమైన, ఇమం - ఈ, అద్భుతం - ఆశ్చర్యకరమైన, కేశవార్జునయోః - కృష్ణార్జునులయొక్క, సంవాదం - సంవాదమును, సంస్కృత్య - తలచితలచి, ముహుర్ముహుః - మాటిమాటికిని, హృష్యామి చ - సంతసించుచున్నాము.
ఓ రాజా ! శ్రీ కృష్ణభగవానునకును అర్జునునకును మధ్య జరిగిన రహస్యమైన ఈ సంవాదము అతి పుణ్యప్రదమైనది. అత్యద్భుతమైన ఈ సంవాదమును అనుక్షణము పదేపదే స్మరించుచు నేను పరవశించిపోతున్నాను.
తచ్చ సంస్కృత్య సంస్కృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః !
విస్మయో మే మహాన్ రాజన్ హృష్యామి చ పునఃపునః !! 77
తత్ - చ - సంస్కృత్య - సంస్కృత్య - రూపం - అతి - అద్భుతం - హరేః
విస్మయః - మే - మహాన్ - రాజన్ - హృష్యామి - చ - పునః - పునః
రాజన్ - రాజా, హరేః - శ్రీకృష్ణునియొక్క, అత్యద్భుతం - మిక్కిలి అద్భుతమైన, తత్ - ఆ, రూపం చ - రూపమును, సంస్కృత్య - తలచి తలచి, మే - నాకు, మహాన్ - గొప్ప, విస్మయః - ఆశ్చర్యము కలుగుచున్నది, పునః పునః చ - మరలా మరల, హృష్యామి చ - సంతసించుచున్నాను.
ఓ రాజా ! అత్యంత విలక్షణము, పరమాద్భుతము, అపూర్వము ఐన ఆ శ్రీహరిరూపమును పదేపదే స్మరించుచు, నేను పొందుచున్న సంభ్రమాశ్చర్యములకు హద్దు లేదు. తత్ర్పభావమున మరలమరల సంతోషము కలుగుతోంది.
యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః !
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిః ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ !! 78
యత్ర - యోగేశ్వరః - కృష్ణ - యత్ర - పార్థః - ధనుర్ధరః
తత్ర - శ్రీః - విజయః - భూతి - ధ్రువా - నీతిః - మతిః - మమ
యత్ర - ఎచ్చట, యోగేశ్వరః - యోగేశ్వరుడగు, కృష్ణః - శ్రీకృష్ణుడు, యత్ర - ఎచ్చట, ధనుర్ధరః - ధనుస్సును ధరించిన, పార్థః - అర్జునుడు, తత్ర - అచ్చట, శ్రీః - లక్ష్మియు, విజయః - విజయము, భూతిః - ఐశ్వర్యము, ధ్రువా - స్థిరమగు, నీతిః - నీతియు, ఇతి - అని, మమ - నా యొక్క, మతిః - అభిప్రాయము.
ఎక్కడ యోగేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుడును, గాండీవధనుర్ధారియైన అర్జునుడును ఉండునో అక్కడ సంపదలును, సర్వవిజయములును, సకలైశ్వర్యములును, సుస్థిరమైన నీతియుండును అని నా అభిప్రాయము.
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
మోక్షసన్న్యాసయోగోనామ అష్టాదశోధ్యాయః !!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
మోక్షసన్న్యాసయోగోనామ అష్టాదశోధ్యాయః !!
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః
